มานุษยวิทยาร่วมสมัย

×

The religion of Java

งานชาติพันธุ์วรรณนาเป็นหัวใจของมานุษยวิทยา

Geertz, Clifford. (1960). The religion of Java. London: the free press of Glencoe.

งานชาติพันธุ์วรรณนาอันทรงคุณค่าทางมานุษยวิทยา The religion of Java (1960) มาจากวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเกียร์ซเป็นงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเกียร์ซในช่วงแรกของชีวิตนักมานุษยวิทยา แสดงถึงการศึกษาและการเขียนงานชาติพันธุ์วรรณนาที่โดดเด่น ดังที่เขาเห็นว่า “งานชาติพันธุ์วรรณนาถือเป็นหัวใจของวิชามานุษยวิทยา” อาจเหมือนงานของปรมาจารย์ทางมานุษยวิทยาในอดีต ได้แก่ มาลีนอฟสกี้หรืออีแวนส์–พริตชาร์ท (Sir Edward Evan Evans-Pritchard, 1902 –1973) แต่เกียร์ซไม่ได้เน้นไปยังการทำหน้าที่ (function) ของสถาบันต่างๆ ในการส่งเสริมโครงสร้าง (structure) ของสังคม ทว่าเกียร์ซกลับเน้นไปที่ความหมายของพฤติกรรมและคำพูดของคนในสังคมแทน

นอกจากทฤษฎีวิธีการหาข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลแล้ว นักมานุษยวิทยาควรให้ความสนใจแก่เทคนิควิธีการนำเสนอที่มีประสิทธิภาพอย่างยิ่ง เน้นการบรรยายเหตุการณ์อย่างละเอียด ค่อนข้างยืดยาด เล่าทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้น เป็นการบรรยายที่เรียกในภายหลังว่า “การบรรยายอย่างละเอียดและลุ่มลึก” (thick description) เพื่อใช้เป็นบริบทให้เข้าใจความหมายของการกระทำคำพูดและสัญลักษณ์ต่างๆ ที่ตีความหมายออกมา ซึ่งนักมานุษยวิทยารุ่นหลังที่เป็นนักทฤษฎีจะมองว่าเป็นวรรณศิลป์ ไม่ใช่มานุษยวิทยาก็ตาม

×

Agricultural involution: the process of ecological change in Indonesia

Geertz, Clifford. (1963). Agricultural involution: the process of ecological change in Indonesia. Berkeley: Published for the Association of Asian Studies by University of California Press.

×

The Social History of an Indonesian town

Geertz, Clifford. (1975). The social history of an Indonesian town. Westport, Connecticut: Greenwood Press.

หนังสือเล่มนี้เป็นคู่แฝดกับ Agricultural involution: the process of ecological change in Indonesia (1963) โดยเล่มหนึ่งเล่าเรื่องของชนบท ในขณะที่อีกเล่มหนึ่งเล่าเรื่องของเมือง

×

The interpretation of cultures: selected essays

วัฒนธรรมคือความหมายและชีวิตของนักมานุษยวิทยา

Geertz, Clifford. (1973). The interpretation of cultures: selected essays. New York: Basic Books. หนังสือเล่มนี้ถูกระบุไว้ใน The Times Literary Supplement ว่า เป็นหนึ่งใน 100 สิ่งพิมพ์ที่สำคัญมากที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมา และถือเป็นหนังสือที่มีอิทธิพลต่อระเบียบวิธีวิจัยทางมานุษยวิทยา

Inglis, Fred. (2000). Clifford Geertz: Culture, Custum and Ethics. Cambridge: Polity Press.

Fred Inglis (2000) กล่าวว่า ด้วย 15 ปีก่อนหน้าหนังสือเล่มนี้จะได้รับการตีพิมพ์ สังคมศาสตร์ถูกโจมตีอย่างหนักจากนักปรัชญาทางวิทยาศาสตร์กายภาพและนักปรัชญาสังคม ในแง่ที่วิทยาศาสตร์มีกฎเกณฑ์หลายอย่างที่ศาสตร์ทางสังคมไม่สามารถตอบสนองได้ ดังนั้นสังคมศาสตร์ไม่เป็นวิทยาศาสตร์ ส่วนนักปรัชญาสังคมก็โจมตีลัทธิปฏิฐานนิยม (positivism)

“The interpretation of cultures: selected essays” ของเกียร์ซจึงมากู้หน้าสังคมศาสตร์พอดี ด้วยการมองมุมใหม่ แนวคิดใหม่ และทฤษฎีใหม่ทางสังคม เกียร์ซจึงได้รับยกย่องให้เป็นนักวิชาการคนสำคัญคนหนึ่งในการสร้างแนวคิดที่เป็นแนวคิดหลังสมัยใหม่ (postmodernism) ในปัจจุบัน

เกียร์ซเล่าถึงกระบวนการทำงานของนักมานุษยวิทยา จากประสบการณ์ของตนเองว่า

นักมานุษยวิทยาวัฒนธรรมไม่ได้เริ่มต้นการวิจัยด้วยการมีความคิดหรือสมมติฐานที่แจ่มชัด แล้วนำไปทดสอบในท้องที่ที่ห่างไกล โดยมีกระบวนการขั้นตอน และวิธีการที่มีระบบมีระเบียบ นักมานุษยวิทยาเดินทางไปดินแดนเหล่านั้น โดยพอจะรู้ว่าอยากไปศึกษาเรื่องอะไร และพอที่จะรู้ว่าจะไปศึกษาอย่างไร แล้วก็ไปศึกษาเรื่องราวเหล่านั้น (แต่บางทีก็เปลี่ยนไปศึกษาเรื่องอื่นที่ดูน่าสนใจกว่า) แล้วกลับมาอ่านข้อมูลที่จดมาในสมุดบันทึกส่วนตัว ประกอบกับรื้อฟื้นความทรงจำถึงเรื่องต่างๆ เอามาจัดให้เป็นหมวดหมู่ ทั้งนี้เพื่อจะดูว่าจะสามารถค้นพบอะไรได้บ้าง ซึ่งอาจสร้างความกระจ่างและนำไปสู่การแก้ไขปรับปรุงความคิดที่ได้รับมา (ความคิดเหล่านั้นอาจเป็นของตนเองหรือได้รับมาจากคนอื่น) ข้อเขียนที่กระบวนการเหล่านี้ผลิตขึ้น ย่อมมีลักษณะเป็นการสำรวจ ค้นหา ถามตนเอง และถูกปั้นเป็นรูปเป็นร่างขึ้น ซึ่งแน่นอนว่าแตกต่างจากการทดลองพิสูจน์สมมติฐานและการวิจัยเพื่อทำนายผลการทดลองอันเป็นวิธีการของวิทยาศาสตร์กายภาพ

สิ่งที่นักมานุษยวิทยาทำ คือ งานชาติพันธุ์วรรณนา (ethnography) และการที่จะรู้ว่าชาติพันธุ์วรรณนาคืออะไรและทำอย่างไรนั้น เป็นบันไดขั้นต้นของการเรียนรู้และเข้าใจการวิเคราะห์ทางมานุษยวิทยา

มานุษยวิทยาคือการศึกษาและเขียนบรรยายวัฒนธรรมของกลุ่มชนโดยเห็นว่า วัฒนธรรมเป็นแนวคิดหลักทางมานุษยวิทยานับตั้งแต่ยุคเริ่มแรกแต่มีความหมายกว้างขวางครอบคลุมมากไป จนยากที่จะใช้ให้มีประสิทธิภาพในการศึกษาวิจัยได้

×

Negara: the theatre state in nineteenth-century Bali

Geertz, Clifford. (1980) Negara: the theatre state in nineteenth-century Bali. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

งานเขียนชาติพันธุ์วรรณนาที่สมบูรณ์แบบเล่มสุดท้ายของเกียร์ซ เป็นเรื่องราวของราชอาณาจักรบาหลีในช่วงก่อนดัตช์จะแผ่อำนาจเข้ามาปกครอง

×

Works and lives: the anthropologist as author

Geertz, Clifford. (1988). Works and lives: the anthropologist as author. Stanford, California: Stanford University Press.

เกียร์ซได้ยกตัวอย่างการเขียนงานของนักมานุษยวิทยา 4 คน ได้แก่ โคลด เลวี-สเตราส์, อี. อี. อีแวนส์-พริตชาร์ด, โบรนิสลอว์ มาลินอฟสกี้ และ รูธ ฟูลตัน เบเนดิกท์ โดยงานเขียนเรื่อง Tristes Tropiques ของ โคลด เลวี-สเตราส์ ได้แสดงให้เห็นถึงงานที่มีการคิดวิเคราะห์อย่างลึกซึ้งและตรงประเด็น Slide Show: Evans-Pritchard’s African Transparencies ของ Evans-Pritchard ก็เป็นงานที่แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการบรรยายเรื่องที่เข้าใจยากให้ผู้อ่านวาดภาพตามได้อย่างง่ายดาย มีการพยายามใช้ภาษาสละสลวย มีวาทศิลป์ ใช้วิธีการอธิบายเชิงโวหาร